Çelik kapı parçaları isimleri: terimler sözlüğü

Kapı almaya karar verdiğinizde satıcıyla, montaj ustasıyla ve teklif kâğıdıyla aynı dili konuşmak işinizi kolaylaştırır. Aşağıda çelik kapıda sık geçen 35 terimi alfabetik sırayla ve sade bir dille açıkladık. Teklif karşılaştırırken ya da bir arızayı telefonda tarif ederken bu sayfaya dönebilirsiniz.

A'dan D'ye: açılış yönünden dürbüne

Bu bölümdeki terimler çoğunlukla sipariş ve ölçü aşamasında karşınıza çıkar.

Açılış yönü: Kapının hangi taraftan menteşelendiğini ve içe mi dışa mı açıldığını anlatır. Siparişten önce netleşmesi gerekir; üretimden sonra değiştirmek çoğu zaman kolay değildir.
Anahtar kartı: Barelle birlikte verilen, kopya anahtar çıkarmak için istenen kod ya da kimlik kartı. Anahtarlıkta değil, evrakla birlikte saklanır.
Ankraj (sabitleme): Kasayı duvara bağlayan dübel, cıvata ya da benzeri bağlantı noktaları. Kapının sağlamlığı, kasanın duvara ne kadar iyi bağlandığıyla da ilgilidir.
Barel (silindir): Anahtarın girdiği, kilit dillerini hareket ettiren ve tek vidayla sökülüp değiştirilebilen parça. Ölçüsü kapı kalınlığına uygun olmalı, dışarı taşmamalıdır. Seçimini barel nedir, nasıl seçilir yazısında ayrıntılı anlattık.
Barel koruyucu: Barelin dış ucunu çevreleyen, içeriden vidalanan çelik kalkan. Barelin dışarıdan kavranmasını ve doğrudan darbe almasını zorlaştırır.
Bir buçuk kanat: Bir tam kanat ile yanında daha dar ikinci bir kanattan oluşan düzen. Dar kanat günlük kullanımda kapalı durur, eşya taşırken açılarak geçişi genişletir. Hangi boşluğa uyduğunu villa kapısı ölçüleri yazısında bulabilirsiniz.
Conta: Kanatla kasa arasındaki boşluğu kapatan esnek fitil. Hava, toz ve ses geçişini azaltır; sertleşip ezildiğinde değiştirilir.
Çift kanat: Birbirine yakın genişlikte iki kanattan oluşan kapı. Biri günlük kullanılan aktif kanat, diğeri sürgüyle sabitlenen pasif kanattır.
Çok noktadan kilitleme: Anahtar çevrildiğinde kanadın birden fazla noktasından kasaya dil gönderilmesi. Kuvvetin tek noktada toplanmasını önler; türlerini çelik kapı kilit çeşitleri yazısında karşılaştırdık.
Dil (kilit dili): Kilitten çıkıp kasadaki karşılığa giren metal parça. Anahtarla hareket eden sürme diller ve kolla hareket eden mandal olarak ikiye ayrılır.
Dolgu: Kanadın iki sacı arasındaki boşluğu dolduran malzeme. Isı ve ses yalıtımını, kanadın ağırlığını ve kapandığındaki tok sesi etkiler; teknik föyde hangi malzeme olduğu yazmalıdır.
Dürbün: Kanattan dışarıyı görmeyi sağlayan mercekli parça. Dijital dürbünlerde görüntü içerideki bir ekrana aktarılır.

E'den K'ye: eşikten kol ve topuza

Bu grup, kapının gövdesini ve günlük kullanımda en çok elinize değen parçaları kapsar.

Emniyet kilidi: Ana kilide ek olarak takılan ikinci kilit ya da içeriden kullanılan sürgü. Genelde ayrı bir barel ya da mandalla çalışır.
Emniyet pimi (sabit pim): Menteşe tarafında kanattan kasaya giren sabit çıkıntılar. Kapı kapalıyken kanadın menteşe tarafından ayrılmasına karşı ek tutunma sağlar.
Eşik: Kapının altında, zemindeki geçiş parçası. Hava ve su girişini azaltır; apartman girişlerinde tekerlekli sandalye ve bebek arabası için yüksekliği önemlidir.
Giyotin conta (otomatik alt eşik): Kanadın altına gizlenen, kapı kapanınca aşağı inerek alt boşluğu kapatan conta. Ses ve hava geçişini azaltmak için kullanılır.
Hidrolik kapatıcı: Açılan kapıyı kontrollü hızla kendiliğinden kapatan mekanizma. Bina giriş kapılarında yaygındır, hızı ve son vuruşu ayarlanabilir.
Işıklık: Kapının yanına (yan ışıklık) ya da üstüne (üst ışıklık) eklenen, genelde camlı sabit bölüm. Geniş boşlukları doldurur ve antreye gün ışığı alır.
Kanat: Kapının açılıp kapanan hareketli bölümü. İki sac arasında dolgu, kilit gövdesi ve takviyelerden oluşur.
Kaplama: Kanadın dış ve iç yüzünü kaplayan, görünümü belirleyen katman: PVC, laminat, lake, kompozit ya da boya gibi. Dış mekâna dayanımı türüne göre değişir.
Karşılık: Kasaya monte edilen ve kilit dillerinin içine girdiği delikli metal parça. Kanat sarktığında diller karşılığa sürter ve anahtar zor döner.
Kasa: Duvara sabitlenen ve kanadı taşıyan çerçeve. Sağlamlığı ve duvara bağlantısı en az kanat kadar önemlidir.
Kilit gövdesi: Kanadın içine gömülü, dilleri hareket ettiren mekanizma kutusu. Barel bu gövdeye takılır; gövde sağlamsa barel tek başına değiştirilebilir.
Kol ve topuz: Kapıyı çekip itmek için kullanılan tutamaklar. Kol mandalı hareket ettirir; dış tarafta sabit topuz varsa kapı dışarıdan yalnızca anahtarla açılır.

M'den R'ye: mandaldan RC sınıfına

Bu terimler özellikle teknik föyde ve kilit anlatımlarında geçer.

Mandal (lanet dili): Kapı kapandığında kendiliğinden karşılığa giren, eğik uçlu yaylı dil. Kapıyı kapalı tutar ama kilitlemez; kilitlemek için anahtar çevrilir.
Menteşe: Kanadı kasaya bağlayan ve dönmesini sağlayan parça. Ayarlı menteşeler, kanadın zamanla sarkmasını düzeltmeye imkân verir.
Merkezi kilit: Tek anahtar hareketiyle kilit tarafına ek olarak kapının üst, alt ve bazı modellerde başka kenarlarından da dil çıkaran sistemler için kullanılan ad. Kapsamı satıcıya göre değiştiği için kaç noktadan kilitlediğini sorun.
Panel: Kanat yüzeyindeki çerçeveli ya da kabartmalı desen bölümü. Klasik panel kapılarda desenin derinliği hem görünümü hem de temizliği etkiler.
Pervaz: Kasa ile duvar arasındaki birleşimi örten çerçeve çıtası; dış ve iç yüzde ayrı ayrı bulunur. İç pervaz, antredeki oda kapıları ve süpürgelikle uyumlu seçilebilir.
RC sınıfı: EN 1627 standardına göre kapının zorlamaya karşı test edilmiş direnç sınıfı. Sayı büyüdükçe sınıf yükselir; belgesi olmayan «güvenlik kapısı» ifadesi bunun yerine geçmez. Ayrıntısı EN 1627 güvenlik sınıfları yazısında.

S'den Y'ye: sacdan yangın dayanımına

Son grup malzeme, belge ve özel kullanım alanlarıyla ilgilidir.

Sac: Kanadı ve kasayı oluşturan çelik levha. Kalınlığı önemli bir bilgidir ama tek başına kapının güvenliğini belirlemez.
Sürgü: Çift ya da bir buçuk kanatlı kapılarda pasif kanadı üstten ve alttan sabitleyen kilitleme çubuğu. İçeriden kullanılan ek sürgüler de aynı adla anılır.
Teknik föy: Kapının ölçü, sac, kilit, barel, dolgu, test ve garanti bilgilerini gösteren belge. Teklifleri karşılaştırırken aynı başlıkların yan yana konması gerekir.
Temperli ve lamine cam: Temperli cam kırıldığında küçük, keskin köşesi az parçalara ayrılır; lamine cam ise katmanları arasındaki ara film sayesinde kırılsa da yerinde tutunur. Camlı kapılarda hangi camın kullanıldığı mutlaka sorulmalıdır.
Yangın dayanımı: Kapının belirli bir süre ateşe ve sıcaklığa karşı bütünlüğünü koruyup korumadığını gösteren, ayrı testle belirlenen özellik. Her çelik kapı yangın kapısı değildir; farkı yangına dayanıklı kapı nedir yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kasa ile pervaz arasındaki fark nedir?

Kasa, duvara sabitlenen ve kanadı taşıyan taşıyıcı çerçevedir; kapının yükünü o çeker. Pervaz ise kasa ile duvar arasındaki birleşimi örten, daha çok görünümle ilgili çıtadır. Pervaz değişebilir, ama kasanın sağlamlığı kapının güvenliğini doğrudan etkiler.

Barel ile kilit aynı şey mi?

Değil. Kilit gövdesi kanadın içine gömülü, dilleri hareket ettiren mekanizmadır. Barel ise bu gövdeye takılan ve anahtarı tanıyan parçadır. Anahtar kaybı ya da taşınma gibi durumlarda çoğu zaman yalnızca barel değişir.

Kapımın sağ mı sol mu açıldığını nasıl tarif ederim?

Sağ ve sol tanımı firmadan firmaya farklı kullanılabildiği için yalnızca kelimeye güvenmeyin. Kapıya dışarıdan bakarken menteşenin hangi tarafta olduğunu ve kapının içe mi dışa mı açıldığını söyleyin, mümkünse iki yüzden birer fotoğraf gönderin. Böylece yanlış anlaşılma riski ortadan kalkar.

Teklifte hangi terimlere özellikle bakmalıyım?

Kasa ve kanat yapısı, kilit sisteminin kaç noktadan kilitlediği, barelin özellikleri ve anahtar kartı, dolgu malzemesi, kaplama türü, conta ve eşik bilgisi en önemli başlıklardır. İki teklif arasında bu kalemlerden biri eksikse, fiyatları karşılaştırmadan önce o eksiği sorun.